Lưu ý khi dạy con học đọc- Dạy con học đọc – Phần 3

Lưu ý khi dạy con đọc

Hệ thống bài viết Dạy con học đọc – Phần 1 Dạy con học đọc – Phần 2 đã giới thiệu với các bậc phụ huynh những kiến thức cơ bản và một số trò chơi có thể thực hiện tại nhà để cùng trẻ học chữ cái, đánh vần và đọc chữ. Tuy nhiên, vì không phải là giáo viên nên một số nguyên tắc hoặc kỹ năng sư phạm bố mẹ chưa thực sự hiểu để cùng con học. Để việc học đọc cùng con trở thành một khoảng thời gian thư giãn hiệu quả thực sự, có một số điểm lưu ý khi dạy con học đọc như sau:

1. Lưu ý khi dạy con đọc: Dành 100% sự tập trung của mình vào việc chơi với con

Thói quen của người lớn

Chúng ta thường có thói quen làm song song nhiều việc cùng lúc. Chẳng hạn: Vừa xem ti vi vừa lướt facebook. Vừa đọc sách vừa nghe nhạc.… Theo đó, khi chơi với con, bố mẹ cũng sẽ đồng thời làm thêm các việc cá nhân. Vì vậy, việc cùng con học bằng trò chơi không mang lại hiệu quả trong thời gian ngắn. Điều này tạo nên cảm giác chán nản ở chính bố mẹ.

Giá trị của trạng thái tập trung hoàn toàn

Tác giả Jurgen Wolff trong cuốn sách Tập trung – Sức mạnh của tư duy có mục tiêu đã khẳng định giá trị của trạng thái tập trung hoàn toàn đối với sự thành công. Như vậy, để con có tư duy của một người thành công, từ việc nhỏ nhất cần phải dạy con trạng thái tập trung hoàn toàn.

Khả năng bắt chước của trẻ nhỏ

Trẻ con có khả năng bắt chước rất nhanh. Nếu bạn dùng cách thức chơi với con song song với làm một việc cá nhân nào đó, vô tình bạn đã tạo nên khuôn mẫu làm một việc để con học theo. “Cách ta làm một việc nhỏ chính là cách ta làm tất cả mọi việc trong cuộc đời”. Vì thế, để dạy con trạng thái tập trung hoàn toàn, bố mẹ phải thực hiện được điều đó khi chơi cùng con.

Bố mẹ cần làm gì?

– Xác định khoảng thời gian

Như vậy, lưu ý khi dạy con học đọc, đầu tiên là sự tập trung của bố mẹ. Bố mẹ cần xác định được khoảng thời gian mình có thể dành trọn vẹn để chơi cùng con. Có thể là 10 phút, 30 phút hoặc hơn tùy theo khả năng bố mẹ sắp xếp.

– Tập trung 100% – Chơi thực sự

Khi chơi cùng con, hãy tập trung 100% vào trò chơi. Hãy bỏ điện thoại xuống, tắt ti vi, … Hãy tập trung quan sát ánh mắt, thái độ, cử chỉ của con trong trò chơi. Sự quan sát ấy sẽ giúp bố mẹ hiểu nhiều điều hơn từ con. Hãy chơi như thể bạn chưa biết về những chữ cái đó. Hãy chơi như thể bạn đang rất mong muốn được thắng, được cười.

– Đếm thời gian tập trung hoàn toàn của con

Ở lứa tuổi mầm non, khoảng thời gian tập trung hoàn toàn của trẻ rất ngắn. Bố mẹ sẽ gặp tình huống bé đang chới trò này lại nhảy sang chú ý đến cái khác. Ví dụ: bé đang đọc chữ thì quay ra nhặt que tính bỏ vào hộp. Một trẻ thông thường, thời gian tập trung hoàn toàn vào một nhiệm vụ cụ thể chừng 3-5 phút.

Vì vậy, bố mẹ phải chơi theo nhịp của trẻ. Khi con quay sang sự chú ý về một điều nào khác, hãy tôn trọng con. Nên kiên nhẫn chờ đợi, có thể hỏi con đang làm gì để tiếp tục chờ. Đừng sốt ruột, cũng đừng giục con quay lại trò cũ khi con chưa muốn. Hãy quan sát kỹ cách thức con chơi để trả lời được câu hỏi “Mức con tập trung được bao nhiêu lâu cho một nhiệm vụ?”. Nhiều lần chơi, bạn sẽ thấy khoảng thời gian tập trung hoàn toàn của con vào một trò chơi sẽ tăng dần theo độ tuổi.

2. Lưu ý khi dạy con đọc: Không đưa ra áp lực về mục tiêu thời gian

Trước hết bố mẹ cần xác định việc dạy con học đọc là một quá trình tối thiểu 2 năm. Dạy đọc theo lộ trình: Nhận biết chữ cái, song song đó là đánh vần khan. Tiếp đó là dạy ghép vần, dạy đọc (Tham khảo bài viết: Dạy con học đọc – Phần 2).

Thứ nữa, cần xác định rằng trẻ đang trong giai đoạn nhìn hình ảnh để nhớ chữ, nghe tên âm để gọi tên chữ. Giai đoạn này, với trẻ cái gì cũng mới lạ. Bố mẹ có thể coi chữ là quan trọng, nhưng với trẻ, việc con thạch sùng bò trên mái nhà cũng là quan trọng. Với trẻ, việc nhìn chữ để đọc tên âm cho đúng cũng giống như việc khám phá ra đá lạnh để ngoài thì chảy nước. Vì vậy, khi chơi với con hàng ngày, bố mẹ đừng quá tập trung vào chỉ một việc dạy chữ hay dạy số. Nên giải thích cho trẻ biết tất cả những gì con thắc mắc, và lưu ý, giải thích đúng.

Như vậy, bố mẹ không cần đưa một áp lực thời gian. Ví như, trong một tháng phải nhận biết được 3 chữ, đánh vần được … Hãy để trẻ được phát triển tự nhiên nhất có thể.

3. Lưu ý khi dạy con đọc: Truyền đạt cho con cách tư duy của bạn

Bạn sẽ gặp tình huống hôm qua mới mới dạy chữ này, hôm nay con đã quên. Tuần trước đã đánh vần khan vèo vèo hết các tiếng có dấu huyền, tuần này đã sai sạch. Đó là điều hết sức bình thường ở trẻ. Chỉ đơn giản cần một sự nhẫn nại, kiên trì từ bố mẹ. Gặp tình huống ấy, bạn hãy coi như dạy lại con từ đầu về những điều tưởng như con đã biết. Nhiều lần như vậy, kiến thức ấy sẽ trở thành kiến thức của con. Bạn nhớ, đừng nên nói “Con sai rồi”. Hãy luôn cười và nói “Hahaha, thế á”.

Khi con đã nhận biết được các chữ, biết cách đánh vần khan, hãy hướng con tới tư duy tự ghép chữ. Bạn nên có thật nhiều thẻ chữ để dễ thay thế. Hãy giữ nguyên một âm để thay thế các vần tạo thành tiếng mới. Hoặc ngược lại, giữ nguyên một vần, thay thế các âm. Hoặc giữ nguyên âm, vần, thay thế các dấu. Lặp lại nhiều lần sự thay thế ấy để con hình dung cách thức ghép âm, vần và thanh để tạo thành tiếng.

Khi nhận thấy trẻ đã có thể đánh vần để đọc tiếng, bố mẹ hãy tự viết cho trẻ đọc. Để thu hút trẻ, có thể mua bảng nam châm, bảng xóa trên thị trường, coi đó như nhiều đồ chơi khác.

4. Lồng ghép nhiều trò chơi với nhiều loại đồ chơi để thu hút con. Mua đồ chơi có định hướng

Trẻ con rất thích có đồ chơi. Chúng không hiểu rõ khái niệm đồ chơi là thế nào. Chúng nghĩ những thứ bố mẹ đưa cho mà có thể chơi được đều là đồ chơi. Chính thế, nên việc lựa chọn đồ chơi nào cho trẻ hoàn toàn phụ thuộc vào định hướng của bố mẹ.

Cuối cùng, lưu ý khi dạy con học đọc là sự lựa chọn đồ dùng để dạy con. Bố mẹ nên định hướng những đồ chơi phát triển trí tuệ cho con. Để dạy con học đọc, ngoài hệ thống thẻ chữ, bảng xóa, bảng nam châm, có thể tham khảo một số bộ đồ chơi hướng tới việc nhận diện mặt chữ. Ví dụ:

Bộ đồ chơi xếp hình có chữ cái : Sử dụng bộ đồ chơi như những miếng xếp hình để lắp ghép đơn giản. Thường thì khi chơi bộ đồ này, bố mẹ chỉ nên cùng con xếp hình, thi thoảng hỏi con đó là chữ gì.

Bộ sách Mẹ kể con nghe : Dùng những quyển sách như những bức tranh đơn giản. Bố mẹ vừa đọc vừa diễn giải bằng tranh cho con để phát triển tư duy ngôn ngữ. Mục tiêu chơi bằng sách, bằng tranh ảnh để tăng vốn từ vựng cho con.

Bạn có thể cùng con đi nhà sách, dạy con lựa chọn sách, chọn đồ chơi. Nên hướng con tới việc lựa chọn và đọc sách để tạo thói quen tốt cho con.